طاهریان اولین حکومت مستقل ایران بعد از حملهٔ اعراب بودند.در اوایل قرن سوم، طاهر بن حسین، یکی از سرداران مأمون عباسی از طرف او امیر خراسان شد و بدلیل آن که عدم اطاعت خود را از مأمون اعلام کرد، اولین حکومت مستقلایرانی بعد از اسلام در ایران تشکیل شد و حکومت او به طاهریان معروف شد. در زمانطاهریان نیشابور به پایتختی برگزیده شد.طاهریان در جنگ با خوارج در شرق ایران به پیروزی دست یافتند و سرزمینهای دیگری مانند سیستان و قسمتی از ماوراءالنهر را به تصرف در آوردند و نظم و امنیت را در مرزها بر قرار کردند. گفته میشودکه در زمان حکومت طاهریان، به جهت اهمیت دادن آنان به کشاورزی و عمران و آبادی،کشاورزان به آسودگی زندگی میکردند.در زمان طاهریان قیامهای بابک و مازیار که به ترتیب در اذربایجان و طبرستان(مازندران)رخ داد باعث شد که انها ازتوجه به شرق ایران باز دارد.به همین دلیل خوارج دست به شورش زدند.اخرین امیر طاهری محمد بن طاهر نیز فردی مقتدر نبود. در نتیجه حکومت طاهریان رو به ضعف نهاد و سرانجام درمیانههای سده سوم هجری به دست یعقوب لیث سرنگون شد.امیران خانواده طاهریان عبارت اند از:طاهر بن حسین معروف به ذوالیمینینطلحه بن طاهرعلی بن طاهرعبدالله بن طاهرطاهر بن عبداللهمحمد بن طاهر بن عبداللهطاهریاندر یک نگاه تاریخ ایران همچنین بخوانید: شاهان ایران · گاهشمار تاریخ ایران [نمایش]پیش از آریاییها نیا-ایلامی عیلام کاسیان مانناییان [نمایش]پیش از اسلام ماد هخامنشیان سلوکیان اشکانیان ساسانیان دوران ملوکالطوایفی مظفریان چوپانیان سربداران جلایریان قراقویونلو آققویونلو حکومتهای ملی صفویان هوتکیان افشاریان زندیان قاجاریان پهلوی دولت موقت جمهوری اسلامی نمایش • بحث • ویرایش « طاهریان نخستین سلسله ایرانی استکه از اطاعت کامل خلفای بغداد سر پیچید و به تشکیل دولتی محلی و تا اندازهٔ زیادی مستقل در خراسان توفیق یافت. طاهریان از خاندان امیران و سرداران ناحیهای در نزدیکی هرات به نام پوشَنگ یا فوشَنج بودند و در مبارزات ابومسلم برای روی کار آوردن بنیعبّاس شرکت داشتند. در اختلاف بین پسران هارونالرشید ، امین و مأمون، طاهر پسر حسین جانب مأمونرا گرفت و در جنگی که علی بن عیسی بن ماهان، سردار امین، در ری برضدّ مأمون کرد، طاهربن حسین او را شکست داد و کشت. هنگامی که مأمون به خلافت رسید به پاس این خدمات طاهر را، برای پاسداری از امنیّت شهر،شُرطه بغداد کرد و چند سال بعد حکومت خراسان را به او داد.نوشتهاند که طاهر پس از فتح بغداد،هنگامی که میخواست با امام رضا ولیعهد مأمون بیعت کند، با دست چپ با امام بیعت کرد! و گفت:دست راست من در خراسان در بیعت مأموناست.— پایان نقلقولچون مأمون این گفته را شنید گفت:من هر دو دست طاهر را راست میگویم تابیعت او بر هردوی ما درست باشد.— پایان نقلقولاز این جهت به طاهر لقب " ذوالیمینین " داد یعنی کسیکه دارای دو دستِ راست است. باز گفتهاند که طاهر با هر دو دست شمشیر میزد و لقبذوالیمینین به این مناسبت بدو داده شدهاست. درسال ۲۰۷ه/۸۲۲م، هنگامی که طاهرحکومت خراسان را داشت، روزی در مسجد جامع مرو نام خلیفه را از خطبه انداخت. اگرچهفردای آن روز او را مرده یافتند و گمان میرود که به وسیله جاسوسان خلیفه مسمومشده باشد، امّا این تاریخ را آغاز تلاش برای تشکیل حکومتهای ملّی ایرانی شمردهاند.پس از طاهر ذوالیمینین جانشینان او ۵۰سال حکومت خراسان را داشتند و در بغداد نیز با نفوذ بسیار چندی در مقام شُرطهبودند. معروفترین امیر طاهریان، پس از طاهر ذوالیمینین، عبدالله بن طاهر است که مردی دانا و دادگر بود و با آن که نام خلیفه را در خطبه نماز جمعهمیآورد و هر ساله بخشی از خراج خراسان را به دربار خلافت میفرستاد، امّا به خلیفه اجازه دخالت درامور داخلی خراسان را نمیداد. این امیر دانشمند در آبادانی نیشابور بسیار کوشید. به کشاورزی توجّهی خاص داشت و از همین رو به فرمان او کتابی درباره راه نگهداری ازقناتها نوشته شد. دربارِ او محلّ رفت و آمد دانشمندان و شاعران و نویسندگان پارسیزبان بود. آخرین امیرطاهریان، محمّد بن طاهر، به دست یعقوب لِیث صفّار زندانی شد. وی پس از مرگ یعقوبآزاد گردید و دوباره به مقام ریاست شهربانی بغداد رسید. امّا دیگر نتوانست حکومتخراسان را به دست آورد.»