حكيم ابوالفتح عمر ابن ابراهيم خيام نيشابوري از بزرگترين رياضي دانان جهان در قرون و سطا و بزرگترين شاعر رباعي سراي ايران است كه در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم مي زيست. مهمتري كتاب رياضي او جبر و مقابله با نام كامل رساله في براهين علي مسائل الجبر و المقابله مي باشد كه داراي شهرت جهاني است .شايد هيچ شاعر ايراني به اندازه ي خيام در اروپا مشهور نباشد كه بخش بزرگي از اين شهرت را بايد مديون فيتز جرالد خيام شناس انگليسي دانست باشد كه ما ايرانيان به افتخارات ادبي خود بيشتر توجه نماييم. در زير چند رباعي از اين شاعر بزرگ را بخوانيد

خاکی که بزیر پای هر نادانی است		کف صنمی و چهرهی جانانی است
هر خشت که بر کنگره ایوانی است		انگشت وزیر یا سلطانی است

هر ذره که در خاک زمینی بوده است		پیش از من و تو تاج و نگینی بوده است
گرد از رخ نازنین به آزرم فشان		کانهم رخ خوب نازنینی بوده است