پروژهی آبرسانی از سرچشمههای رود كارون در لرستان برای برآورده كردن نیاز آبی شهر قم، جان ٢٥٠٠ سنگنگارهی هزارانسالهی تیمره را گرفت.

محمد ناصریفرد، پژوهشگری كه سالهاست روی سنگنگارههای تیمره، پژوهش میكند، در این باره گفت: «این رخداد از آن روی افتاده كه هنوز سازمان میراث فرهنگی از ارزش این سنگنگارهها، آگاهی ندارد. اگر به ارزش این سنگنگارهها پی برده بودند، دستكم، طرحی ارایه میشد كه به جای ویرانی، فرایند نجاتبخشی انجام شود. حتا پیش از گذر لولههای آب و ویرانیهای انجام شده، میتوانستند با طرحی برنامهریزیشده، این سنگنگارهها را به جایی همچون موزه منتقل كرد.»

ناصریفرد با اشاره به اینكه هماكنون تنها موزهی صخرهای جهان در كالیفرنیای آمریكا، است، گفت: «شاید اگر این نجاتبخشی دربارهی سنگنگارههای تیمره انجام میشد و موزهای سقفدار یا روباز برای سنگنگارهها در نظر گرفته میشد، به جای از دست رفتن میراثی كه برگشتپذیر نیست، میتوانستیم، صاحب دومین موزهی صخرهای جهان باشیم.» 

او گفت: «شوربختانه در روند این آبرسانی، انسانبالداری كه نمونهاش تنها در «yellow park»، آمریكا پیدا شده بود، نابود شد و همهی اینها را باید به پای كمكاری سازمان میراث فرهنگی گذاشت، سازمانی است كه متولی یادگارهای نیاكانی است و باید بهترین رویكرد را برای پاسداری از آنها به كار میبست.»

به باور این پژوهشگر كه دربارهی این سنگنگارهها كتابی پژوهشی نیز دارد، تنها با سنگنگارههای تیمره است كه میتوان روند دگرگونی خط را پی گرفت، چیزی كه نمونهاش در هیچكجای جهان نیست. با این نگارهها میتوان شیوهی زندگی، آیینها، شیوهی رام كردن اسب، سگ و... را دید. در این مجموعه، نگارههایی هستند دیرینگیشان به هزارهی نهم پیش از میلاد میرسد و زنانی را نشان میدهد كه در حال رام كردن حیوانات هستند.

او با اشاره به این كه در گسترهی «خمین»، ٢١ هزار نمونه از این سنگنگارهها تاكنون پیدا شده، گفت: «بیگمان اگر كسانی كه متولی میراث هستند، برنامهای تعریف كنند و در قالب این برنامه از این سنگنگارهها، پاسداری شود، میتوان با پژوهش، بخشهای بسیاری از تاریخ این سرزمین را روشن كرد.»
منطقهی تاریخی تیمره در شهرستان خمین، کاملترین و كهنترین مجموعهی سنگنگارههای ایران و جهان را در دل خود دارد.

بن مایه :